SPSiran

انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران در ادامه برگزاری سلسله نشست­های تخصصی جامعه و سیاست در دهه پنجم انقلاب اسلامی، نشست تخصصی «آینده پژوهی اندیشه سیاسی انقلاب اسلامی» را با حضور دکتر ابراهیم برزگر، دکتر عباسعلی رهبر و دکتر اکبراشرفی در روز شنبه ۳۱ فروردین ۱۳۹۸ در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی برگزار کرد.

در این نشست ابتدا دکتر اشرفی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی ، اندیشه سیاسی را بعنوان طرحی برای ساماندهی زندگی سیاسی تعبیرکردند که گذشته و آینده­ای دارد. در گذشته با ظهور حضرت محمد(ص) پیوندی بین اندیشه سیاسی و هدف سیاسی شکل گرفت که خود بیانگر سبکی از فلسفه­ی سیاسی است؛ لذا سبک زندگی بر مبنای قانون بوده است.
ایشان بر لزوم احراز شرایطی برای مجری قانون اشاره کردند و در ادامه به روند سیر تاریخی حکومت پیامبر اشاراتی داشتند و بیان کردند که در تاریخ تاسیس دولت در مدینه یعنی مقایسه ۱۳ ساله پیامبر در مکه و حضور ۱۰ ساله ایشان در مدینه به سوالات پاسخ داده شده است اما در دوره غیبت سوالی مطرح می­شود و آن اینست که در دوره غیبت پیوند بین اسلام و سیاست چیست؟ نظرات مختلفی در این خصوص ارائه شده است. برخی معتقد به نظریه سلطنت می­باشند که در آن سلطان سلطنت می­کند و فقیه در کنارش مسائل مذهبی را مطرح می کند. نظریه دوره مشروطه هم بر همین اساس بود چرا که از نظر قوانین اسلام پیوند بین اسلام و حکومت برقرار می­شود و از طریق نظارت فقها و قوانین که در اصل۲ قوانین متمم مشروطه مطرح شده بود، جاری بود. اما در دوره جمهوری اسلامی ایران که اساس سلطنت نامشروع گردیده و اندیشه سیاسی اسلامی جایگزین سلطنت می­شود. که در آن اسلام مجموع قوانین و قانون نیازمند مجری است و این مجری باید آگاه به قانون و عادل و آگاه به امور زمانی و مکانی باشد. ایشان با اشاره به نامه امام به آیت الله مشکینی اصطلاح ولی منتخب مردم را ارائه نمودند که در آن فردی که دارای این شرایط است زمانی می­تواند ولایت فقیه را دست بگیرد که منتخب مردم باشد.
دکتر اشرفی در پایان به موضوع نسبت ولایت فقیه در جمهوری اسلامی با مردم سالاری اشاره کردند و بر این موضوع تاکید کردند که مردم سالاری را نباید جدای از اسلام دانست.
دکتر رهبر، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی دیگر سخنران حاضر در نشست، به دوعامل مهم در ظهور مهدویت اشاره کردند که عدالت و عقلانیت می­باشد و این امر  بدون حضور مردم معنا پیدا نمی­کند. مطابق با نظر لاکاتوش، هسته مرکزی اندیشه سیاسی، دین می باشد و لذا نباید استبداد دینی جای استبداد سیاسی را بگیرد. موضوع مهم دیگر اینکه نباید برای مردم نقش احتمالی در نظر بگیریم. بنابراین نقش ملحوظ نظر، نقش حقیقی است.
ایشان در ادامه در بحث آینده پژوهی بر دو معیار اکتشافی و هنجاری تاکید کردند. آینده پژوهی یک بحث فرارشته ای است که علم و هنر را در کنار هم قرار داده و آینده را تعیین می­کند. آینده پژوهی شش مرحله دارد: شناسایی مسائل، ساماندهی مسائل، بعد گزینش مسائل، متولی، عدم قطعیت­های کلیدی در آینده پژوهی و نهایتا سناریو پردازی.
دکتر رهبر در ادامه به مشکلات بر سر راه اندیشه سیاسی پرداختند که عبارت بودند از:
۱٫       اندیشه سیاسی یا دانش سیاسی حرفه ای نیست؛
۲٫       بیشتر فضای ترجمه محوری است؛
۳٫      اندیشه سیاسی موجود در ایران نیز کاربردی نبوده و این بایسته مسئله محوری در نظر گرفته نشده و لذا بیشتر نگاشته­های ژورنالیستی بهبود یافته است (البته تحولات اجتماعی سیاسی در اندیشه سیاسی بسیار موثر واقع شده است).
ایشان در جمع بندی به تحلیل بیست سال عمر طلایی امام پرداختند. یک دهه ۲۷ تا ۳۸ سالگی که دهه عرفان وشهود بوده و دهه ۵۷ تا ۶۸ که بین عرفان و جهان غیب و سیاست ارتباط برقرار کردند. ایشان چند عامل را به­عنوان ظرفیت ساز اندیشه سیاسی امام در این دوران مطرح کردند: ۱- نسبت کارگزار و ساختار که از منظر امام اولویت کارگزار صالح است.۲- بحث مردم گرایی حقیقی ۳- بحث اخلاق توحیدی و سیاسی است ۴-بحث مهدویت.
دکتر برزگر عضو هئیت علمی دانشگاه علامه طباطبایی نیز به­عنوان آخرین سخنران این نشست، با اشاره به این موضوع که اندیشه سیاسی را می توان یک پرسش مطرح کرد که پاسخ هایی به آن داده می شود و بدین ترتیب ورق­های جدیدی در کتاب اندیشه سیاسی اسلام اضافه می­شود، مباحث علمی خود را آغاز کردند. ایشان با اشاره به این که اندیشه سیاسی در فقه سیاسی تا قرن دهم تماما کتابهای فقه سیاسی اهل سنت را شامل می­شد به سیر این تغییرات پرداخته و اضافه کردند که بعد از روی کار آمدن دولت صفویه، کتابهای فقه سیاسی شیعه هم نگاشته شد. با این حال، در سال۵۷ ذخیره اندیشه سیاسی از منفی شروع به کار کرد اما بعد از چهل سال اکنون ما با ذخیره مثبت مواجه هستیم. اصولا اندیشه های سیاسی یا آرمان گرا هستند و یا واقع گرا. حال آنکه جمهوری اسلامی جنس سومی از اندیشه سیاسی را ارائه کردند بنام اندیشه های مصلحت گرا.
ایشان با اشاره به اینکه ما باید ورژن های جدیدی برای اندیشه سیاسی ارائه کنیم و بر اهمیت این موضوع که اندیشه سیاسی باید بتواند در بازاریابی­های سیاسی مشتری مدار باشد، تاکید کردند. امام با اسلام و اندیشه سیاسی اسلامی توانستند تغییرات اجتماعی انجام دهد. اسلام و انقلاب اسلامی توانست فرایند مدرن سازی را در ایران انجام دهد. لذا  اندیشه سیاسی طرح مساله و حل مساله می کند به­عنوان مثال مشکلات جامعه را پیدا کرده و راه حل هایی برایشان ارائه می­کند. اندیشه سیاسی می تواند نظام سازی پایدار کند هرچند هنوز نتوانسته است برخی از مشکلات معیشت، اقتصادی، مشکلات کارآمدی، تمدن سازی و… را حل کند.
دکتر برزگر در پایان اضافه کردند که یکی از جلوه های آینده پژوهی بحث رویدادها در روند اندیشه سیاسی انقلاب اسلامی است. ما در آینده پژوهی یک روند استمراری داریم و این روند از انقلاب۵۷ تاکنون بوده و استمرار پیدا کرده و حال رویدادهایی شکل گرفته است که می خواهد روند را خدشه دار کرده و روند جدیدی را آغاز کند. مثل جنگهای تکبیری سوریه،عراق، لیبی. از این روی، در بحث آینده پژوهی اندیشه انقلاب اسلامی نکته­ای که در آینده پژوهی به ما می­تواند کمک کند، دو موضوع است: ۱- بحث تاریخ صدر اسلام است که می­تواند به­عنوان یکی از منابع آینده پژوهی اندیشه انقلاب اسلامی باشد (چهل سال تاریخ صدر اسلام، چهل سال تاریخ جمهوری اسلامی ایران) ۲- سنت ها مانند سنت حق و باطل و یا استقامت و تغییر و تحول (سنت ها قوانینی هستند حتی قویتر از قوانین تجربی).
در انتها، این نشست با پرسش و پاسخ حاضرین و سخنرانان خاتمه یافت.
گزارشگر: رقیه رحمتی پور (روابط عمومی انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران)
مدیر On می - 13 - 2019

موضوعات

اخبار هفتگی

برچسب ها

مطالب مرتبط

  • No related posts found

نظرات بسته است

  • RSS
  • Delicious
  • Digg
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Youtube

پنجاه و پنج

پنجاه و پنجمین کرسی ترویجی عرضه و نقد دیدگاه علمی:«آسیب ...

وبینار تخص

کارگروه ارتباط بین‌المللی اتحادیه انجمن‌های علوم سیاسی با همکاری انجمن ...

فراخوان کر

فراخوان کرسی‌های ترویجی انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران با مشارکت ...

پادکست شما

پادکست شماره یک ترجمه و خلاصه بخشی از فصل اول کتاب ...

نشست تخصصی

نشست تخصصیواکاوی سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری دانشکده علوم اجتماعی و ...

همکاران انجمن