SPSiran

نشست تخصصی «سیاست همسایگی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران ” هست ها و بایدها”» با حضور دکتر محمد باقر خرمشاد رئیس انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران و دکتر مجید رضا مومنی عضو انجمن و عضو هیئت علمی گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی و دکتر علی آدمی عضو انجمن و مدیر گروه روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی سه شنبه ۱۹ آذرماه در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی برگزار شد.

در ابتدای این نشست دکتر محمد باقر خرمشاد به تغییر و تحولات در نظام بین المللی اشاره کردند و با توجه به شرایط بین المللی و منطقه ای پرداختن به سیاست همسایگی منطقه ای جمهوری اسلامی را ضروری دانستند.

عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی افزود: تقسیم بندی های متفاوتی از سیاست همسایگی وجود دارد از جمله سیاست همسایگی کلان و خرد یا تقسیم بندی موضوعی که می توان به سیاست همسایگی امنیت محور، اقتصاد محور، ایدئولوژیک محور و فرهنگ محور اشاره کرد.

 سیاست همسایگی در تعریف کلان عبارت است از مجموعه باید ها و نباید ها در چگونگی تعامل با همسایگان خود جهت تامین حداکثری منافع ملی. سیاست همسایگی کشور ترکیه به حداقل رساندن مشکلات با همسایگان است. سیاست همسایگی چین و اتحادیه اروپا اقتصاد محور است. آنها سعی می کنند در سیاست های همسایگی به سطحی از تعاملات اقتصادی رشد کنند تا امنیت هم در کنار آن تامین شود.

رئیس انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران در ادامه به اصول حاکم بر سیاست همسایگی جمهوری اسلامی ایران اشاره کردند. ۱- محیط فوری امنیت ملی ایران در منطقه: محیط اطراف ما به خاطر حسادت ها و بدبینی های کشورهای همسایه امن و با ثبات نیست. ۲- قدرت های فرامنطقه ای زیادی در منطقه ما حضور دارند: در طول تاریخ، ایران محل تلاقی منافع قدرت های بزرگ با یکدیگر و با منافع ایران بوده است. ۳- نامتجانس بودن محیط امنیتی: در اطراف جمهوری اسلامی ایران پیمان های نظامی مختلفی وجود دارد و همه کشورهای همسایه ایران در پی امنیت هستند. ۴-  موقعیت ژئوپولتیکی و قرار گرفتن در کریدور شمال- جنوب و غرب-شرق و تسلط ایران بر تنگه هرمز که ۳۰ درصد از مصرف نفت دنیا از آن عبور می کند. ۵- روحیه استیلای ایرانیان: مردم ایران هموار خود را با کشورهای غربی مقایسه می کنند و خواهان ایجاد وضعیتی مشابه با آنها هستند. ۶- بهره مندی ایران از ظرفیت های مختلف بسترساز از جمله: ظرفیت های اقتصادی و بازارهای مصرف مناسب، جمعیتی، علمی و فناوری، مذهبی و معنوی (ایران کانون تشیع در جهان است) و همچنین در منطقه تنها جمهوری یا مردم سالاری دینی در میان نظام های پادشاهی هستیم.

دکتر خرمشاد پس از بیان اصول حاکم بر سیاست منطقه ای جمهوری اسلامی به چالش های آن هم اشاره کردند. ۱- تعارض با غرب ۲- تخاصم با رژیم صهیونیستی ۳- محیط پر منازعه و غلبه نظامی گری درمنطقه ۴- وابستگی شدید کشورهای خلیج فارس و آسیای میانه به غرب ۵- زیادی بین المللی بودن ایران ۶- اوج گیری و موثر واقع شدن ایران هراسی در منطقه و جهان ۷- حسادت و بدبینی قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای به ایران ۸- عدم تعیین اولویت ها در داخل  ۹- سیاست های حداکثری و اعمال حداقلی جمهوری اسلامی ایران ۱۰- درگیر شدن ایران در جبهه های مختلف و خارج از توان.

ایشان در پایان اشاره کردند که سیاست کلان همسایگی منطقه ای جمهوری اسلامی ایران  باید از امنیت محور به اقتصاد محور تبدیل شود و جهت تامین حداکثری منافع ملی باید هر همسایه را به عنوان یک شریک در نظر بگیرد.

 در ادامه نشست دکتر مجید رضا مومنی عضو انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران فرمودند: زمانی که از سیاست همسایگی صحبت می کنیم نیازمند تعریف مفاهیم هستیم در حال حاضر نظام بین االملل دست خوش تغییر و تحولاتی است و به اقتضای آن مفاهیم هم تغییر می کند. دو مفهوم که تعریف آنها تغییر کرده است صلح و امنیت است. تعریف صلح و امنیت گسترده تر شده است. دیگر صلح به معنای نبود جنگ بکار نمی رود بلکه در حال حاضر کشورها به دنبال صلح مثبت یعنی ایجاد  همکاری  در زمینه های مختلف جهت گسترش ارتباط و تعامل و تامین منافع ملی خود هستند. همان طور که دکتر خرمشاد اشاره کردند سیاست همسایگی ما به دلایل شرایط مختلف امنیت محور شده است. اولین گام ما باید غیر امنیتی کردن و حرکت به سوی سیاست اقتصاد بنیاد باشد. چرا که با ایجاد تعامل و گسترش همکاری های اقتصادی امنیت هم در منطقه گسترش پیدا می کند.

ایشان افزودند: همه کشورها دارای سیاست همسایگی مدونی هستند و متاسفانه جمهوری اسلامی ایران هنوز در چگونگی تعامل با همسایگان خود به یک سیاست مدونی دست پیدا نکرده است. تنظیم سیاست مدون در نحوه ارتباط و تعامل با همسایگان به تامین منافع ملی کمک شایانی خواهد کرد. همچنین ما باید در تعامل با کشورهای همسایه به اشتراکات فرهنگی، دینی و تاریخی تاکید کنیم و از پارادیپلماسی در منطقه استفاده کنیم.

آقای دکتر علی آدمی عضو هیئت علمی گروه روابط بین الملل نیز فرمودند: سیاست همسایگی مهمترین اصل در تبدیل شدن یک کشور به قدرت منطقه ای و فرامنطقه ای است. و همه قدرت های جهانی از جمله آمریکا، روسیه، چین و… از این اصل پیروی کرده اند. جمهوری اسلامی ایران هم باید سیاست همسایگی خود را تعریف و دنبال ایجاد ثبات در مناطق اطراف خود باشد. چرا که هیچ تهدیدی بدون همکاری همسایگان محقق نخواهد شد. روسیه سیاست همسایگی خود را در مفهوم خارج نزدیک تعریف کرده است و هرگز اجازه بی ثبات شدن این مناطق را نمی دهد.

ایشان افزودند: ما باید بدانیم که با همسایگانمان قوی خواهیم شد. یکی از اشتباهی که دولتی فعلی در سیاست خارجی منجرب شد این بود که به جای تمرکز و ایجاد تعامل با کشورهای منطقه سعی کرد با کدخدا مذاکره کند که با شکست مواجه شد. ما ابتدا باید در داخل کشور را قوی کنیم سپس تعاملات خود را با کشورهای منطقه افزایش دهیم تا بتوانیم در جهان تاثیرگذار باشیم. ما باید سیاست همسایگی برابری در قبال همسایگان خود در پیش بگیریم و در این راه نباید فقط به دیپلماسی رسمی اکتفا کنیم باید از ظرفیت های دیپلماسی عمومی بهره بگیریم.



مدیر On دسامبر - 11 - 2019

موضوعات

آخرین رویدادها

برچسب ها

مطالب مرتبط

  • No related posts found

نظرات بسته است

  • RSS
  • Delicious
  • Digg
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Youtube

کتاب آموزش

کتاب آموزش مکس کیودا MAXQDA در این کتاب که توسط انتشارات ...

همایش ملی م

همایش ملی معماری مکتب امنیت در جمهوری اسلامی ایران و ...

همایش ملی چ

همایش ملی چشم انداز علوم نوین اسلامی ایرانی، سیاست و ...

کتاب جهانی

کتاب جهانی شدن و اخلاق سیاسی ریچارد بی دی و جوزف ...

کارگاه آمو

کارگاه آموزشی پیشرفته تحلیل داده های کیفی با نرم افزار ...

همکاران انجمن