SPSiran

گزارش وبینار اپوزیسیون و انتخابات آینده با سخنرانی دکتر یاسر برخورداری

وبینار “اپوزیسیون و انتخابات آینده” روز پنج شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۹ ساعت ۱۱ تا ۱۲ توسط انجمن جامعه شناسی سیاسی ایران برگزار شد. سخنران این برنامه آقای دکتر یاسر برخورداری، قائم مقام و معاون علمی پژوهشی پژوهشکده تحقیقات راهبردی مجمع تشخیص مصلحت نظام و عضو انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران بودند. در این بخش خلاصه ای از سخنرانی ایشان ارائه شده است.

در یک تقسیم بندی، اپوزیسیون های نظام جمهوری اسلامی ایران را به تندرو و میانه رو معرفی می کنیم. تفاوت بین آن ها در واقع تفاوت بین عقاید و کنشکری آن ها است. ما ۴ گروه سیاسی در نظام در کشور داریم که شامل جریانات انقلابی، اصلاحات، اعتدال، و جریان آقای احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهوری سابق است. در هر کدام از این گروه ها نیز جریانات مختلفی را داریم که دارای عقاید، رسانه ها و اشخاص شاخصی هستند.

در بحث امروز، جریان انقلابی جایی ندارد؛ چراکه در آن نیروهای اپوزیسیون را نمی توانیم تعریف کنیم. اساس بحث ما جریان اصلاحات و جریان آقای احمدی نژاد است. جریان اعتدال نیز شاخه ای در درون جریان اصلاحات است. در جریان سیاسی اصلاحات، طیف های مختلفی هستند که بخشی از آن شامل بهبودخواهان اند و آن ها را می توانیم به عنوان اپوزیسیون های میانه رو تقسیم بندی کنیم. این دسته که در درون نظام هستند، اصلی ترین گروه سازنده آن ها کارگزاران سازندگی، تکنوکرات ها و نیز احزابی مانند ندای ایرانیان هستند که معتقد اند حتما باید در انتخابات شرکت کرد. این جریان، سناریوهای مختلفی را برای انتخابات ۱۴۰۰ دارد. یک بحث این است که کاندیدای نیابتی یا هویتی معرفی کند که به نظر می رسد با توجه به شرایط موجود، عدم اقبالی هم ندارند که کاندیدای نیابتی معرفی کنند؛ چون می دانند کاندیدای هویتی باید از دل کارگزاران ورود کند و شاید با اقبال عمومی مواجه نشود. نسبت آن با انتخابات در طول ۴ دهه ادوار گذشته، نشان می دهد که هیچ وقت به سمت تقابل و تعارض نبوده است. پیش زمینه این جریان سیاسی نوعی تعامل و استمرار حضور در قدرت سیاسی و تعامل با حاکمیت است؛ به منظور اینکه در تمام ادوار در دولت های مختلف حضور داشته باشد و به نظر می رسد که در دستیابی به این هدف تا حدودی هم موفق بوده است. در دولت های مختلف، سهم های عمده ای را هم داشته است و علی رغم آنکه سرمایه اجتماعی ندارد، در سیستم های سیاسی حضور فعالی همراه با نقش آفرینی داشته است.

بهبودخواهان (که این اسم را بنده به عنوان یک اپوزیسیون در نظام روی آن گذاشته ام)، اصرار دارند که مخالفت هایشان در درون نظام است و با اصل نظام جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی مشکلی ندارند و خود را اپوزیسیون در نظام می دانند. بنابراین این ها اپوزیسون در نظام میانه رو هستند با محوریت حزب کارگزاران که در انتخابات ۱۴۰۰ حتما مشارکت فعال خواهند داشت. مخالفت هایشان زمانی است که برای آن ها نفع سیاسی داشته باشد و اعتقادی به جنبشی شدن فضا ندارند؛ به همین دلیل با بخش دوم اصلاحات که من به آن ها اصلاح طلبان تندرو می گویم، به شدت دچار مشکل هستند.

اصلاح طلبان تندرو که بخش بعدی هستند، یکی از اپوزیسون های در نظام تندرو است. اصلاحات تندرو شامل حزب اتحاد ملت، حزب توسعه ملی، شورای مصلحتی اصلاح طلبان و نهادهای دیگر هستند. این ها هنوز در درون خودشان هم نتوانستند به یک اجماع برسند. آن ها حتی در مورد اینکه آیا در انتخابات ۱۴۰۰ شرکت بکنند یا نه به اجماع نرسیدند. این اصلاح طلبان تندرو، فعلا یک اختلاف نظری را با یکدیگر دارند. بخشی که خواهان شرکت در انتخابات است، اصرار دارد که دیگر نباید کاندیدای نیابتی معرفی کنیم و تاکید بر معرفی کاندیدای هویتی دارد؛ حتی اگر رد صلاحیت شود که این از نطر من منتفی است؛ یعنی به نظر نمی رسد در انتخابات ۱۴۰۰ ما شاهد معرفی یک کاندیدای نیابتی از سوی جریان اصلاح طلب تندرو که در درون جریان اصلاحات تقسیم بندی شده، باشیم و بخش دیگر اصلاح طلبان معتقدند نباید در انتخابات شرکت کنند.

بخش دیگری از جریان اصلاحات نیز تحت عنوان تحول خواهان اند که محوریت آن ها، جریان ملی مذهبیون و بخشی از افرادی که مهاجرت کردند هستند. سناریویی نیز اینجا مطرح است که نتوانستند در آن به جمع بندی برسند؛ اینکه بالاخره در انتخابات شرکت کنند یا خیر. در وزنه جریان تحول خواهان، وزنه ی کسانی که میگویند کاندیدا معرفی نکنیم بیشتر است و دلیل آن، این است که معتقدند اساسا امکان فعالیت آن ها شاید فراهم نباشد و فرد شاخصی را برای معرفی ندارند و با انباشت مطالبات در جامعه شکست آن ها قطعی خواهد بود؛ بنابراین دیگر نمی توانند غیریت سازی کنند.  پیش بینی بنده به عنوان تحلیلگر مسائل سیاسی این است که در نهایت از یکی از کاندیداهای معرفی شده، این جریان به صورت غیرمستقیم حتما حمایت خواهد شد. در واقع این جریان نمی تواند کنشگری نکند و تاریخ سیاسی این نکته را به ما نشان داده است.

جریان اعتدال یا جریان دولت روحانی نیز با محوریت حزب اعتدال و توسعه را در اپوزیسیون تقسیم بندی نمیکنیم؛ بنابراین ما در اینجا به ۳ دسته جریان اصلاحات به عنوان اپوزیسیون در نظام پرداختیم: بهبودخواهان، تندروها و تحول خواهان.  اگر بخواهیم جمع بندی از اپوزیسیون داشته باشیم، باید بگوییم اپوزیسون های در نظام در جریان اصلاحات، شامل ۳ شاخه شدند که بخشی هنوز برای حضور در انتخابات به قطعیت نرسیده اند ولی بخشی به قطعیت رسیدند. بخش میانه رو با حضور کاندیدای نیابتی به قطعیت رسیده ولی اگر آن ها که هنوز به جمع بندی نرسیدند بخواهند شرکت کنند، قطعا کاندیدای هویتی را  معرفی می کنند.

جریان دیگر اپوزیسون، جریان منتسب به آقای احمدی نژاد، رئیس جمهوری سابق است که طیفی را در کنار خود دارد. برخی از آن ها مخالفت راهبردی دارند و برخی تاکتیکی. نوع اول معتقدند در نظام جمهوری اسلامی ایران، در قالب قانون می توان رقابت سیاسی کرد و قدرت به دست آورد و گروه دوم، نگاه ساختار شکنانه دارند.  یک بخش قائل به شرکت خود شخص رییس جمهور سابق به عنوان کاندیدای هویتی هستند و برخی معتقد به معرفی یک کاندیدای نیابتی اند. مخالفت و نقد این جریان بیشتر معطوف به افراد و کارگزاران نظام جمهوری اسلامی ایران است و نه اصل نظام. بخش تاکتیکی معتقد به حفظ ارتباط این جریان با قدرت سیاسی است و بخشی دیگر خواهان علنی کردن مخالفت خود هستند. سناریوی مطلبوبشان حضور خود آقای احمدی نژاد به عنوان کاندیدا است اما گزینه های جایگزین نیز مطرح است.

مدیر On مارس - 18 - 2021

نظرات بسته است

  • RSS
  • Delicious
  • Digg
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Youtube

پنجاه و پنج

پنجاه و پنجمین کرسی ترویجی عرضه و نقد دیدگاه علمی:«آسیب ...

وبینار تخص

کارگروه ارتباط بین‌المللی اتحادیه انجمن‌های علوم سیاسی با همکاری انجمن ...

فراخوان کر

فراخوان کرسی‌های ترویجی انجمن علمی جامعه شناسی سیاسی ایران با مشارکت ...

پادکست شما

پادکست شماره یک ترجمه و خلاصه بخشی از فصل اول کتاب ...

نشست تخصصی

نشست تخصصیواکاوی سیزدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری دانشکده علوم اجتماعی و ...

همکاران انجمن