SPSiran

جامعه شناسی سیاسی؛ نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی

نوشته دکتر حسین بشیریه

موضوع جامعه شناسی سیاسی بررسی رابطۀ میان دولت، قدرت سیاسی و قدرت دولتی از یک سو و جامعه، قدرت اجتماعی یا نیروها و گروه های اجتماعی از سوی دیگر است. اگر سیاست را به معنی روابط میان جامعه، اقتصاد و دولت تلقی کنیم؛ در آن صورت وظیفۀ جامعه شناسی سیاسی فهم این روابط است.

تأمل دربارۀ رابطۀ میان دولت و جامعه با تکوین دولت مدرن آغاز گردید. پیدایش ساخت دولت مدرن در همه جا محصول حل منازعه میان شهریاران و قدرت های محلی، گسترش روابط اقتصاد بازاری و پایان یافتن نزاع میان دولت و مذهب به سود شهریاران بود. تردید در خصلت عمومی دولت مدرن و تأکل دربارۀ رابطه میان قدرت دولتی و منافع و علایق حکام و جامعه نقطۀ تکوین جامعه شناسی سیاسی به معنی مدرن را تشکیل داد.

 پس از تکوین دولت مدرن دو نوع برداشت دربارۀ رابطۀ آن با جامعه پیدا شد: یکی برداشت فلسفی و دیگر برداشت غیرفلسفی یا علمی و جامعه شناختی که زمینۀ اصلی تکوین جامعه شناسی سیاسی جدید به شمار می رود. نخستین اندیشه ها در زمینۀ رابطۀ دولت و جامعه پس از تکوین ساخت دولت مدرن به صورتی فلسفی، تجویزی یا نرماتیو مطرح شد. در مقابل، جامعه شناسی سیاسی رابطۀ میان دولت و جامعه را از دیدگاهی تحلیلی می نگرد.

 موضوع اصلی جامعه شناسی سیاسی بررسی تأثیرات جامعه بر روی دولت است. از این رو در جامعه شناسی سیاسی شناخت جامعه و پیچیدگی های آن نقطۀ عزیمت شناخت زندگی سیاسی به شمار می رود. در جامعه شناسی سیاسی، زندگی سیاسی صرفاً سایه و بازتاب فرایندهای اجتماعی به شمار نمی رود و دولت نیز تنها عرصۀ کشاکش نیروهای اجتماعی نیست.

جامعه شناسی با علم سیاست تفاوت دارد. این تفاوت البته اعتباری است و به نقطه عزیمت بحث مربوط می شود: تفاوت اصلی میان جامعه شناسی سیاسی و علم سیاست را باید در تأکید جستجو کرد که بر جامعه و یا دولت گذاشته می شود.

۱- جامعه شناسی سیاسی نگرشی است از پایین به بالا اما علم سیاست نگرشی است از بالا به پایین.

۲- قدرت اجتماعی برعکس قدرت دولتی، پشتوانۀ اجرایی اجبارآمیز ندارد. در جامعه شناسی سیاسی رابطۀ جامعه نسبت به دولت در ذیل مفهوم تعیین کنندگی قابل بررسی است نه تحت عنوان اعمال قدرت که مورد تاکید علم سیاست است.

۳- علم سیاست با نظام سیاسی و چگونگی اعمال قدرت سروکار دارد اما جامع هشناسی سیاسی به مبانی اجتماعی قدرت سیاسی می پردازد.

مدیر On مارس - 26 - 2021

نظرات بسته است

  • RSS
  • Delicious
  • Digg
  • Facebook
  • Twitter
  • Linkedin
  • Youtube

کتاب آموزش

کتاب آموزش مکس کیودا MAXQDA در این کتاب که توسط انتشارات ...

همایش ملی م

همایش ملی معماری مکتب امنیت در جمهوری اسلامی ایران و ...

همایش ملی چ

همایش ملی چشم انداز علوم نوین اسلامی ایرانی، سیاست و ...

کتاب جهانی

کتاب جهانی شدن و اخلاق سیاسی ریچارد بی دی و جوزف ...

کارگاه آمو

کارگاه آموزشی پیشرفته تحلیل داده های کیفی با نرم افزار ...

همکاران انجمن